| Op 31 december 1995 viel
definitief het doek voor het Gemeentelijk Reken Centrum in Rotterdam en werd zij
geïntroduceerd als een nieuwe dochter van het grote Roccade-concern, het vroegere Rijks
Computer Centrum. |
| herbezinning stedelijke automatisering
.
privatisering |
Een nieuwe start maar ook een einde aan 30
jaar stedelijke automatisering in een autonome en gecentraliseerde vorm waar de gemeente
Rotterdam na jaren van herbezinning niet langer mee voort wilde gaan. |
Op zich is een dergelijke
keuze van een stedelijk bestuur niet schokkend als men zich realiseert dat Rotterdam zich
altijd in haar lange bestuursbestaan heeft moeten richten naar veranderende eisen bij het
overschrijden van een nieuwe tijdsdrempel . En "nieuw " staat hier prominent
voor de voortrazende en nog lang niet tot stilstand gekomen informatie-technologie |
De gemeente wilde niet langer
verantwoordelijk zijn voor uitvoerende taken rondom een belangrijk deel van haar
informatieverwerking. Privatisering was de volgende stap om de dienstverlening aan de
vrije markt over te laten . |
| Voor het personeel evenwel was dit besluit
ingrijpender en enerverender dan men in eerste oogmerk zou denken. Velen hadden jarenlang
loyaal hun beste krachten gegeven voor een unieke tak van dienst en zich sterk met dit
bedrijf én met Rotterdam verbonden gevoeld. |
gevoelens van weemoed
uniek en karaktervol bedrijf |
| Naast onzekerheid over hun verdere toekomst
maakte het eveneens gevoelens van weemoed los bij de nu gewezen ambtenaren. En niet alleen
bij deze laatsten. |
| Nog vóór dit historische moment was bij
menige ex-medewerker uit haar eerste 10 á 15 jaar van haar bestaan, nog altijd sterk het
gevoel aanwezig deelgenoot geweest te zijn van een uniek en karaktervol bedrijf; naar
welke richtingen deze ex-medewerkers ook zijn uitgezworven en ongeacht de functies die men
bekleedde. Dit bleek overvloedig uit de nog vele bestaande contacten en gesprekken,
handelend over het automatiseringsvak tegen het decor van de woelige 60-er en gekke 70-er
jaren. |
| Naast het persoonlijke aspect
blijft het, historisch gezien, een uniek ervaringsfeit, dat vele GRC-ers in vrijwel alle
fases van de informatie technologie aandeel hebben gehad en als zodanig deze jonge
geschiedenis volledig kunnen overzien. |
| Dit is een samenbindend aspect
voor de GRC-reunisten, zoals ook de vele anekdotes dat zijn die voortkwamen uit die eerste
ervaringen met begrippen en technieken, die nu zo vanzelfsprekend lijken. |
|
| In een tijdsbestek van ongeveer
10 jaar kwam de automatisering in Rotterdam in een stroomversnelling terecht |
| De verdringing van de ponskaart, de
introductie van beeldschermen als terminals en PCs, het interactief muteren en de
eerste netwerken zijn slechts enkele lukrake doch tot de verbeelding sprekende
voorbeelden. |
ponskaart,
terminals, PCs
ontwerpmethodieken,
databasestructuren |
| De impact was groot op de eenvoudige en
doorzichtige organisatievorm, waar afdelingen in goed nederlands nog namen droegen als
Machinale Uitvoering, In- en Uitvoergroep en Ontwerpgroep . |
| Maar ook nieuwe ontwerpmethodieken,
kennismaking met databasestructuren en omvangrijke uitbreidingen in het computerpark met
IBM en Siemens-apparatuur hervormden het bedrijf in sterke mate, als ook de sterk
groeiende behoefte aan nieuwe toepassingssystemen. |
| impact van automatisering op het dagelijks bestuur
groei
landelijke samenwerking |
Het stedelijk bestuursapparaat werd zich
ijlings bewust van de impact van automatisering op het dagelijks bestuur. Na het
personeel- en bevolkingssysteem voegden zich al snel meerdere applicaties als het
materiaal-, bestuurs-, liquiditeits- en vastgoedsysteem als ook diverse toepassingen voor
gemeentelijke diensten als Politie , Havenbedrijf en Grondbedrijf. |
| Het kon dan ook niet anders dat de personele
bezetting vanaf de startformatie van 27 in 1966 groeide tot 78 in 1970 en reeds 169
medewerkers in het jaar 1974 . De daaruit voortvloeiende ruimtelijke problemen deed het
GRC nopen de kleine Wijnhavenpanden in 1968 te verlaten voor het centraal gelegen gebouw
De Katshoek aan de Heer Bokelweg om in 1977 definitief naar haar laatste adres te
verhuizen aan de Walenburgerweg. |
| Het voorgaande zou wellicht de indruk wekken
dat het GRC zich alleen intern op Rotterdam richtte. Als rekencentrum van een grote stad
als Rotterdam moest zij wel een prominente rol spelen. Dit leidde reeds in 1968 tot
samenwerking met het GCEI in Amsterdam en landelijk werd deelgenomen in de Stichting tot
Ontwikkeling van de Automatisering bij de Gemeenten, het SOAG. Ook werd het GRC een
uitvoeringscentrum voor de regio van Zuid-West Nederland. |
| Al met al kan geconcludeerd
worden dat deze jaren voor de GRC-ers, waarin sommigen bij toeval in de automatisering
waren verzeild, zonder meer vormend zijn geweest in hun verdere loopbaan, temeer daar
bedrijfs- en automatiseringsopleidingen nog in de kinderschoenen stonden en een grote mate
van creativiteit werd vereist |
|
| de jaren 80
standaard pakketten, kostenbeheersing,
commercialiteit
|
De jaren 80 echter zorgden dat binnen het GRC
geen restant van een pioniersgeest meer te vinden was gezien de complexiteit en
veelvormigheid van de informatie technologie waar het bedrijf in mee werd gezogen. Het is
feitelijk onmogelijk in dit korte verband de explosieve ontwikkeling in deze jaren samen
te vatten. |
| Standaard pakketten zorgden voor een andere
visie op het ambachtelijke maatwerk. Kostenbeheersing en commercialiteit dringen zich in
de bedrijfsvoering onverbiddelijk op en deden de geest van het volgende decennium al
voelbaar naderen . Accountmanagement en consultancy (let op het angelsaksisch
woordgebruik!) zijn even krachtige kernbegrippen van IT geworden naast de traditionele
disciplines. |
| Het doorzetten in de markt van de minisystemen
die het primaat van de klassieke mainframes doorbraken kan eveneens als een zeer
invloedrijke ontwikkeling gezien worden. |
| Tegen de achtergrond van deze technische en
organisatorische omwentelingen worden de effecten van langdurige discussies omtrent
decentralisatie en winkelnering onbarmhartig zichtbaar, nog extra versterkt als een grote
klant als de dienst Burgerzaken het GRC de rug toe keert. |
|
|
| Aan het begin van de 90-er jaren
ligt de bijl vlijmscherp geslepen klaar aan de wortels van het "eenzame" GRC
maar de contouren van de phoenix zijn al duidelijk herkenbaar. Maar dat is weer een ander
verhaal . |
| Laten we maar eens het stof van
meer dan 30 jaar wegblazen en de stukken openen over deze vergeten gilde. |